Nowe przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Od dnia 10 lipca 2020 r. obowiązują nowe przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wprowadzone w art. 1 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Chodzi o art. 194i i art. 194j ustawy o emeryturach i rentach z FUS, których wprowadzenie pozostaje w ścisłym związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. (sygn. akt P 20/16), w którym Trybunał stwierdził, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

W efekcie wydania ww. wyroku przez TK wielu emerytów urodzonych w 1953 r., którzy przeszli na wcześniejszą emeryturę przed 1 stycznia 2013 r., a następnie wystąpili o emeryturę powszechną, którą przeliczono im z zastosowaniem niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1b ww. ustawy, złożyło do ZUS wniosek o wznowienie postępowania. W wielu przypadkach ZUS odmówił ponownego przeliczenia emerytury powszechnej, z pominięciem tego niekonstytucyjnego przepisu, i w efekcie zainteresowany był zmuszony kwestionować tę decyzję w drodze odwołania do sądu.

Wprowadzone w lipcu br. przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS przewidują wprost, że:

  • do ustalenia podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ubezpieczonego urodzonego w 1953 r., nie stosuje się przepisu art. 25 ust. 1b, jeżeli wniosek o przyznanie tej emerytury zgłosi w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ww. nowelizacji, pod warunkiem, że prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego ma ustalone na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r.
  • kwotę emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ubezpieczonemu urodzonemu w 1953 r., który wcześniej pobierał emeryturę wymienioną w art. 25 ust. 1b na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r., ustala się ponownie od podstawy ustalonej z zastosowaniem nowego przepisu art. 194i, czyli bez zastosowania niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1b. W tym przypadku ZUS dokonuje przeliczenia z urzędu, a więc nie jest potrzeby wniosek. Emerytura w ponownie ustalonej wysokości przysługuje od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie art. 24, a w przypadku gdy prawo do emerytury było zawieszone ? od dnia, od którego mogłaby być podjęta jej wypłata.

Co istotne, jeżeli ponownie ustalona wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 jest wyższa od wypłacanej dotychczas, emerytowi wypłaca się wyrównanie. Kwotę wyrównania stanowi różnica między sumą kwot emerytur, jakie przysługiwałyby w okresie od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie art. 24, do dnia wydania decyzji o ponownym ustaleniu kwoty emerytury, z uwzględnieniem waloryzacji, a sumą kwot wypłaconych w tym okresie.

W art. 2 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wskazano, że z dniem jej wejścia w życie, a więc z dniem 10 lipca 2020 r. ulegają zawieszeniu z mocy prawa postępowania w sprawie ponownego ustalenia wysokość emerytury ubezpieczonych, o których mowa w art. 194j ust. 1, wszczęte przez organ rentowy w wyniku skargi o wznowienie postępowania złożonej w trybie art. 145 a Kodeksu postępowania administracyjnego lub przez sąd w wyniku skargi o wznowienie postępowania złożonej w trybie art. 4011 Kodeksu postępowania cywilnego. Postępowania te pozostaną zawieszone do czasu wydania przez organ rentowy decyzji na podstawie nowego przepisu art. 194j ust. 1. W przypadku wydania przez organ rentowy decyzji o odmowie ponownego ustalenia wysokości emerytury zgodnie z art. 194j, organ rentowy lub sąd z urzędu podejmuje ww. zawieszone postępowanie. W razie wydania przez organ rentowy decyzji zaspokajającej roszczenie w całości, ww. postępowanie umarza się z mocy prawa z dniem wydania tej decyzji.